Oylama Sistemi

28c533b3-434e-4f29-a998-9f963fc4ed92

Bileşenlerin oylamaları ayrı ayrı organize edilecek, sayılacak ve ilan edilecek. Başka bir deyişle, tüm oylar tek bir havuzda toplanmayacak.

Akademisyenlerin Oylama Sistemi

Yapılan oylama sonucunda, %34’ten az KARŞI oyu alan adayların adaylıkları için akademisyenlerin destekleri kamuoyuna açıklanacaktır. %34 oranından fazla KARŞI oyu alan rektör adaylar ise akademisyenler tarafından desteklenmeyecektir.

Öğrenci, Çalışan ve Mezunların Oylama Sistemi

Bu seçim yöntemi, Boğaziçi Üniversitesi rektörlüğüne aday olanların YÖK’e olan başvurularının bileşenlerce desteklenip desteklenmediğini belirlemek için düşünüldü. 

Bu yöntem ile bileşenlerden tüm seçmenlerin hem destekledikleri, hem de reddettikleri adayları seçebilmesi amaçlandı. Oy kullanma süreci tüm seçmenlerin kısa bir onay sürecinden sonra ulaşacakları çevrimiçi seçim platformu üzerinden işleyecek.

Oy Türleri, Barajlar ve Sonuçlar

Oy Türleri

Yöntem, her seçmenin bütün adaylara verebileceği üç oy seçeneği sunuyor: ‘Destekliyorum’, ‘Karşıyım’ ve ‘Kararsızım’’. Seçmenlere sorulacak soru “İsimleri yazan adayların Boğaziçi Üniversitesi rektörlüğü için başvuru yapmalarına yönelik tavrınız nedir?” olacak.

‘DESTEK oyları, klasik anlamda adayın YÖK’e yapacağı başvuruya verilen desteği ifade edecek. ‘DESTEK’ oylarının tüm seçmenler içinde belli bir oranını (eşik) alan aday, seçmen desteğinin ilk koşulunu sağlamış olacak. 

‘KARŞI’ oyları, adayın YÖK’e başvuru yapmasının istenmediğini ifade edecek. Aldığı ‘KARŞI’ oyları tüm seçmenler içinde belli bir oranın (eşik) altında kalan aday, seçmen desteğinin ikinci koşulunu sağlamış sayılacak. 

‘KARARSIZ’ oyları adayın YÖK’e yapacağı rektörlük başvurusuyla ilgili kararsız olunduğunu veya yeterli bilgi sahibi olunmadığını ifade edecek. Bu oylarla ilgili bir baraj olmayacak. ‘KARARSIZ’ oyları, 'DESTEK' ve 'KARŞI' oylarıyla birlikte toplama katılacak.

Eşikler

'DESTEK oylarının eşik oranı yüzde 50, KARŞI' oylarının eşik oranı yüzde 34’tür. Bunun anlamı, bir adayın ‘meşru aday’ olarak kabul edilebilmesi için hem yüzde 50’nin üzerinde 'DESTEK' oranına sahip olması, hem de yüzde 34’lük bir 'KARŞI' oranının altında oy alması gerektiğidir. Bir adayın oy yüzdeleri, oy kullanan seçmen sayısının, adayların aldığı oy türü sayısına oranıyla bulunabilir. 1000 kişinin oy kullandığı bir örnekte bir aday 600 ‘DESTEK’ oyu, 300 ‘KARŞI’ oyu ve 100 ‘KARARSIZ’ oyu almışsa oy oranları yüzde 60 'DESTEK', yüzde 30 'KARŞI' olarak hesaplanır.

Sonuçlar

Yukarıda sayılan koşulları sağlayan tüm adayların YÖK’e yapacağı rektörlük başvurusu oylamaya katılan bileşenler tarafından onaylanmış adaylar olacaktır.

Seçim Neleri Ölçecek? Neden İki Koşul Var?

Bu seçim yöntemi, hem klasik anlamda adaylara verilen desteği ölçmek, hem de seçmenlere adayları daha küçük oy oranları ile veto etme hakkını da sunmak için iki koşullu şekilde tasarlandı. Adaylara verilen ‘DESTEK’ oylarının sayımı, bir genel seçime benzer şekilde seçmenlerin adayları ne kadar çok desteklediğini ölçecek. Verilen ‘KARŞI’ oyları ise seçmenlerin adaylarla ilgili olarak destek oylarına yansıtamayacakları çekincelerinin sonuçlara yansımasını sağlayacak. ‘KARARSIZ’ oylar ise seçmenlerin yukarıdaki iki seçeneğe de emin olamadığı durumda seçilecek.

'DESTEK' oylarının ölçülmesinin nedeni, seçmenlerin kimlerin rektör adayı olması gerektiği konusunda iradesinin ve bu iradenin ifadesinin önemli olduğu konusundaki hassasiyet. Bunun için en azından salt çoğunluğun (½) gerekli olduğu noktasında uzlaşıldı.

'KARŞI' oylarının ölçülmesinin sebebi ise bir ‘çoğunluk diktası’ olasılığının önüne geçmek, bileşenlerin nitelikli azınlığının (⅓) karşı olduğu adayın, salt çoğunluğa ulaşsa dahi rektör adaylığı meşruiyetinin olmadığını vurgulamak. Ayrıca bu eşik “kabul etmiyoruz” iradesinin de bir kez daha vurgulanabilmesine imkan sağlayacak. Eşiklerin %50 (salt çoğunluk) ve %34 (nitelikli azınlık) olarak tanımlanmasının ardında yatan düşünce, bu oranların hukuki teamüllere tekabül etmesi ve yaygın olarak tüm dünyada kullanılması.

Senaryo Örneği

100 kişinin oy kullandığı ve 4 adayın (A, B, C ve D) seçime girdiği bir senaryoda varsayalım oy dağılımları şöyle olsun:


Aday A, 100 oyun yüzde 50’sine tekabül eden 50 destek barajını aşmıştır. Yüzde 34’lük yani 100 oyun 34’üne denk gelen veto eşiğinin de altında bir 'KARŞI' oy oranına sahip. Bu nedenle aday A, hem 'DESTEK', hem 'KARŞI' oylarıyla ilgili koşulları yerine getirmiştir diyebiliriz. Böylece Aday A, meşru bir rektör adayı olarak seçilmiştir.

Aday B, 100 oyun yüzde 50’sine tekabül eden 50 destek barajını aşamamıştır. Yüzde 34’lük yani 100 oyun 34’üne denk gelen veto eşiğinin ise altında kalmıştır. Meşru aday seçilebilmek için gereken iki koşuldan birini sağlamış, diğerini sağlayamamıştır. O nedenle meşru aday olarak seçilememiştir.

Aday C, hem 100 oyun yüzde 50’si olan 50 oy eşiğini aşamamış, hem de veto oyu eşiğine takılmıştır. O nedenle iki koşulu da yerine getirememiş ve meşru aday olarak kabul edilmeyecektir.

Aday D ise 100 oyun yüzde 50’sinden fazlasını kazanmış ancak 34 oya tekabül eden veto eşiğine takıldığı için yine meşru adayımız olarak belirlenmeyecektir.

Yüzdelik dağılım üzerinden, daha farklı oy dağılımları üzerinden örnekler şu şekildedir:


  • %61 'DESTEK' oy, %35 'KARŞI', %4 'KARARSIZ' = meşru aday değil, çünkü destek eşiğini geçmiş ama veto eşiğine takılmış.

  • %54 'DESTEK' oy, %20 'KARŞI', %26 'KARARSIZ' = meşru aday, çünkü hem destek eşiğini geçmiş, hem de veto eşiğine takılmamış.

  • %45 'DESTEK', %30 'KARŞI', %25 'KARARSIZ' = meşru aday değil, çünkü veto eşiğine takılmamış, ama destek eşiğini geçememiş.

  • %5 'DESTEK', %2 'KARŞI', %93 'KARARSIZ' = meşru aday değil çünkü veto eşiğine takılmamış, ama destek eşiğini geçememiş.


Bu yöntemin ortaya koyduğu iki koşulu da sağlayan tüm adaylar meşru aday olarak bu seçim yöntemiyle seçilmiş sayılacaktır.




WhatsApp Image 2021-07-28 at 22.04.52